Ці праўда, што нацыі няма?

Прачытаў атрыкул Марыны Рахлей наконт таго, што беларускія юнакі часам кажуць за мяжой, што яны з Расеі. Я сам такога ня бачыў, але, трэба прызнацца, што я ўвогуле мала знаю беларусаў па-за межамі самой Беларусі. Але адзін з маіх сяброў-украінцаў казаў людзям у ЗША, што ён расеец. Калі я спытаўся ў яго, навошта ён так кажа, ён адказаў, што ён па этнічнасьці ня толькі ўкраінец, але яшчэ й рускі ды габрэй. Ну й выходзіць, што ён, у нейкім сэнсе, сапраўды расеец.

Будучы беларусам (і ня будучы рускім), я асабіста з моманту абвяшчэньня Беларусьсю незалежнасьці кажу за мяжою, што я -- беларус (гл. мой ранейшы пост на гэтую тэму).

Але сапраўды нярэдка даводзіцца тлумачыць, што такое Беларусь, і дзе гэта. Вось днямі мне прыслала ганарар з Менску Радыё Свабода. Зайшоў я ў філіял Western Union-a й напісаў на блянку, што чакаю грошы зь Беларусі.

-- Што гэта за краіна, спыталася ў мяне касірка-арабка.

-- Беларусь, паўтарыў я.

І на гэты раз не зразумела. Можа па-арабску зразумее? -- падумаў я.

-- Русія аль-Байда біль-арабія, кажу. Арабы ўсё яшчэ не вырашылі, як называць Беларусь: Русія аль-Байда (Белая Расея), Беларусія, ці Беларус. Аднак большасьць (сярод тых, хто чуў аб Сінявокай) выкарыстоўвае першую назву.

Касірка зразумела. І выдала грошы, дзякуй Богу.

А вось хто вінаваты ў тым, што назву "Беларусь" ня ведаюць у сьвеце праз амаль 18 гадоў са дня атрыманьня Беларусяй незалежнасьці? Вядома, мы самі і ніхто іншы. І тут я згодны са спадарыняй Рахлей.

Манрэаль -- чэмпіён

Стадыён "Сапута", хатні стадыён "Імпакту"
Фота: Hugo1009
Гэты здымак не падлягае капірайту

Заўчора наш манрэальскі футбольны клюб "Імпакт" стаў чэмпіёнам Першага Дывізіёну Аб'яднаных Футбольных Ліґ (United Soccer Leagues), у якім удзельнічаюць 11 клюбаў з Канады, ЗША ды Пуэрта-Рыка. Першы Дывізіён зьяўляецца ў рэальнасьці другім узроўнем футбольных спаборніцтваў у зоне ЗША-Канада, пасьля Major League Soccer.

У фінальнай гульне ў суботу "Імпакт" перамог клюб "Ўайткэпс" з Ванкувэра з лікам 3-1. Ґалы за Манрэаль забілі амэрыканец Тоўні Данатэлі, ягоны суайчыньнік Джоўі Ґ'ерцэн і панамец Рабэрта Браўн. Адзіны ґол за Ванкувэр забіў лібэрыец Ансу Турэ.

----------------
Зараз слухаю: Peabo Bryson and Regina Belle - A Whole New World
via FoxyTunes

Мусульмане складаюць 23% чалавецтва

Мячэт у Крушынянах (Польшча) у 2006 г.
Фота: Лукаш Вольны
Гэты здымак не падлягае капірайту.

Паводле справаздачы, падрыхтаванай амэрыканскім НДІ "Форум Пью па Рэліґіі і Грамадзкім Жыцьці", у сьвеце зараз жыве 1,57 мільярда мусульманаў, якія складаюць 23% ад сусьветнага насельніцтва.

Найбольшая колькасьць мусульман (203 мільёны) жыве ў Інданэзіі. За ёй ідуць Пакістан (174 мільёны), Індыя (161 мільён), Банґлядэш (145 мільёнаў) і Эгіпет (79 мільёнаў) (гл. мапу).

Звыш 300 мільёнаў мусульман, г.зн. пятая частка ўсіх мусульман, жыве ў краінах, дзе мусульмане не складаюць большасьць насельніцтва. Найбуйнейшая супольнасьць мінарытарных мусульман жыве ў Індыі.

За выключэньнем Турэччыны, найбуйнешую колькасьць мусульман у Эўропе мае Расея. Паводле гэтай мапы, у Расеі жывуць 16,5 мільёна мусульман, якія складаюць 12% насельніцтва Расеі ды 1% усіх мусульман сьвета. За ёй ідуць Нямеччына (4 мільёны мусульман, 5% насельніцтва), Францыя (3,6 мільёна, 6% насельніцтва), Альбанія (2,5 мільёна, 80% насельніцтва) i Косава (2 мільёны, 90% насельніцтва). Беларусь, паводле аналізу Форума Пью, мае 19 тысяч мусульман, якія складаюць менш чым 1% ад беларускага насельніцтва.

У Паўночнай Амэрыцы няма дзіва, што найбольшая колькасьць мусульман жыве ў ЗША (2,5 мільёна мусульман, 0,8% насельніцтва). Затым ідуць Канада (0,7 мільёна, 2% насельніцтва), Мэксыка (0,1 мільёна, менш чым 1% насельніцтва), Трынідад і Табаґа (78 тысяч, 6% насельніцтва) і Панама (24 тысячы, 0,7% насельніцтва).

Дагэтуль, паводле Форума Пью, агульная колькасьць мусульманаў у сьвеце не была вядомай з навуковай дакладнасьцю. Аналітыкі Форума Пью выкарысталі прыблізна 1.500 крыніц і супрацу 50 дэмоґрафаў ды сацыёляґаў каб дайсьці да сваёй лічбы.

----------------
Зараз слухаю: Milladoiro - Maneo Da Ulla/Foliada De Padrenda
via FoxyTunes

Статыстыка наведваньня блёґу (05.06 -- 04.09)

За апошні квартал (чэрвень-верасень) на гэты блёґ зайшоў 191 чытач (прыблізна 2 ў дзень) з Азіі, Паўднёвай Амэрыкі, Паўночнай Амэрыкі ды Эўропы.

Найвялікшая колькасьць чытачоў (33%) прыйшла сюды зь Беларусі. На другім мейсцы былі чытачы з Канады (23%), на трэцім -- з Турэччыны (20%) (hoş geldiniz!).

Найвялікшая крыніца наведвальнікаў блёґу -- сайт Blogger-a (42% чытачоў прыйшлі адтуль). Тыя, хто прыйшоў сюды праз Google найчасьцей шукалі 'чоудхуры наступная станцыя'.

З часу заснаваньня блёґу (г.зн. 5 сьнежня 2008 г.), сюды прыйшлі 663 чытачы (32% зь Беларусі, 26% з Канады, 14% з ЗША).

Выбары могуць адбыцца сёлета

Майкл Ігнацьеў
Выява капірайту не падлягае

Лідэр Лібэральнай партыі Канады, Майкл Ігнацьеў, сёньня абвесьціў, што ягоная партыя ня будзе далей падтрымліваць цяперашні канадзкі ўрад у парлямэнце. Выступаючы на партыйным зьезьдзе ў Садбэры, Ігнацьеў сказаў у адрас прэмьер-міністра, "Сп. Гарпэр, Ваш час скончыўся."

Ігнацьеў абвінаваціў у нядаўняй эканамічнай крызы асабіста Стывэна Гарпэра, кажучы, што той прынёс Канадзе "найгоршы дэфіцыт у нашай гісторыі" ды "найгоршую адметку непрацоўя за апошнія два дзесяцігодзьдзі".

Па словах Ігнацьева,

Мы, як лібэралы, мусім даць канадцам выбар. Мы можам выбраць маленькую Канаду, зьменшаную, нізкую й дробную краіну. Гэта Канада Стывэна Гарпэра. Мы можам быць лепшымі за гэта. Мы можам быць найболей умнаю, здароваю, зялёнаю, працавітаю, адкрытаю краінаю ў сьвеце, але толькі, калі мы вырашым гэта зрабіць.

Зараз лібэралы зьбіраюцца вынесьці ўраду вотум недаверу ў гэтым месяцы альбо ў кастрычніку. Калі гэты вотум падтрымаюць астатнія апазыцыйныя партыі ў парлямэнце (Новая дэмакратычная партыя ды Квебецкі блёк), дык тады можна чакаць выбараў у лістападзе. Аднак, калі апазыцыя разьдзеліцца па гэтым пытаньні, нічога ў корані бадай ня зьменіцца.

Але вось калі адбудуцца новыя выбары, і калі ў іх перамогуць лібэралы, дык тады да ўлады ў Канадзе павінны прыйсьці нашчадак расейскіх дваранаў, Майкл Ігнацьеў.

Рэлігія нас яднае ці разьдзяляе?

Злева направа: Пастар Сэмьюэл Кінґ-Кабу, я і Рабін Элан Брайт
Фота: Сэрж Брасо
Пры перадрукоўцы просьба ўзгадваць імя фатографа.

Нядаўна, падчас крыху гарачай дыскусіі ў сеціве, адзін з маіх сяброў сказаў, што арґанізаваная рэлігія зьяўляецца злом, бо яна для таго й створаная, каб разьдзяляць людзей. Я думаю, што большасьць тых, хто належыць да той ці іншай рэлігіі скажа: "Няпраўда! Ніяк не!" Аднак, баюся, што некаторыя вернікі скажуць, "Мая рэлігія ставіцца да ўсіх паважліва, а вось іншыя..." Вось у гэтым, напэўна, і ляжыць праблема.

Усе мае сябры добра ведаюць, што я зьяўляюся веруючым мусульманінам, але гэта не замінае мне сябраваць з хрысьціянамі (каталікамі, пратэстантамі й праваслаўнымі), юдэямі, гінду, аґностыкамі ды атэістамі, у дапаўненьне да мусульманаў (сунітаў, як я, а таксама шыітаў розных плыняў). Розьніца ў рэлігіі звычайна не перашкаджае ўзаемаразуменьню з маімі сябрамі; наадварот, яна стварае цікавыя тэмы для размоў і думак.

Як па мне, дык не рэлігія разьдзяляе людзей, а адсутнасьць жаданьня паслухаць іншага і паспрабаваць зразумець яго. На такую адсутнасьць можа захварэць прыхільнік любой рэлігіі, так жа, як і чалавек, які ня мае ніякага дачыненьня да ніякай рэлігіі. Таму змагацца трэба не з рэлігіяй, а з невуцтвам і фанатызмам.

У спробе паўдзельнічаць у гэтым змаганьні, сёлета 30 сакавіка мы арґанізавалі круглы стол з маімі сябрамі, лютэранскім пастарам з Ґаны Сэмьюэлам Кінґам-Кабу й кансэрватыўным рабінам з Брытаніі Эланам Брайтам у манрэальскай Кірсе сьв. Ансґара, дзе сьвятаром працуе Пастар Сэмьюэл. Тэмай вечара быў Аўраам (мір яму!), які паводле юдэяў і хрысьціян, вядома, зьяўляецца патрыярхам, а паводле мусульман -- прарокам. На сустрэчу прыйшлі чалавек 25 розных рэлігій, у асноўным хрысьціяне (ня дзіва -- горад пераважна хрысьціянскі). Мы пагаварылі аб ролі гэтай вялікай постаці ў нашых трох рэлігіях і аб тым, як мы можам сёньня, у якасьці юдэяў, хрысьціян і мусульман, ісьці па ягоных сьлядах.

Думаю, што за гэты вечар мы ўсе дазналіся аб шмат новым. Акрамя таго, каб набрацца натхненьня ад нашай агульнай веры ў Бога й пашаны да Аўраама (мір яму!), мы таксама бліжэй пазнаёміліся з нашымі суседзямі, якія сьледуюць іншым рэлігіям і маюць іншыя погляды. Адна датчанка, прыхаджанка кірхі, якая прысутнічала на дыскусіі, сказала, што зараз яна лепш разумее мусульман, і таксама разумее, што яны не такія "іншыя", як іх малююць. Гэта пасьля ўсяго толькі гадзіны-другой сяброўскай размовы.

Вось што нам трэба, і чаго нам у гэтым сьвеце не хапае. Сесьці, пагутарыць, зразумець чалавечнасьць людзей вакол нас. І тады, як бы нас не пужалі у ґазэтах і па тэлебачаньні малюнкамі у дзьвюх вымярэньнях, сколькі б нам не казалі, што ўсе юдэі -- хітрыя акупанты, а ўсе мусульмане -- злыя тэрарысты, мы, дай Бог, будзем ведаць, што рэальнасьць гэта рэч больш складаная. І ў гэтым рэлігія, нават арґанізаваная, можа моцна дапамагчы.

Статыстыка наведваньня блёґу (05.03 -- 04.06)

За апошні квартал (сакавік-чэрвень) на гэты блёґ зайшлі 236 чытачоў (прыблізна 3 ў дзень) з кожнага населенага кантынэнту акрамя Афрыкі.

Найвялікшая колькасьць чытачоў (29%) прыйшла сюды зь Беларусі. На другім мейсцы былі чытачы з Канады (28%), на трэцім -- з ЗША (16%).

Найвялікшая крыніца наведвальнікаў блёґу -- сайт Blogger-a (40% чытачоў прыйшлі адтуль). Тыя, хто прыйшоў сюды праз Google найчасьцей шукалі альбо 'плакс + трыццаць тэкстаў' (?), альбо 'рашэд чоудхуры'.

З часу заснаваньня блёґу, сюды прыйшлі 472 чытачы (31% зь Беларусі, 28% з Канады, 18% з ЗША).

Двухбаковая брутальнасьць

Манрэальскі place des Arts (Плошча мастацтваў), дзе здарыліся сутыкненьні
Фота: Montrealais
Ліцэнзія: GFDL

Тыдзень таму, у мінулую нядзелю, я зьбіраўся пайсьці на дэманстрацыю супраць паліцэскай брутальнасьці. Людзі зьбіраліся каля станцыі Мэтро Mont-Royal у знак пратэста супраць бяскарнасьці манрэальскіх паліцыянтаў, якія забілі ў жніўні бяззбройнага 18-гадовага хлопца Фрэдзі Віянуэву (Fredy Villanueva) пры спробе арыштаваць ягонага старэйшага брата. Ґазэта McGill Daily нагадвае, што "з 1987 г., манрэальская паліцыя забіла 43 чалавекі, многіх [зь іх] у сумнеўных абставінах". У выніку ня быў зволены ані адзін паліцыянт.

У канцы я на маніфэстацыю не пайшоў, і дзякуй Богу. Бо групка сярод дэманструючых пачала трусьціць вітрыны крамаў і кідацца ў паліцыю рознымі рэчамі, у прыватнасьці цэглаю. У выніку паліцыя арыштавала 221 чалавек. Супраць 32 зь іх узбуджаныя крымінальныя справы. Астатнім 189, відаць, давядзецца плаціць штрафы ў C$ 144 (Br 322.134). Мэр Манрэалю Жэраль Трамбле (Gérald Tremblay) сьцьвярджае, што ў будучыне маніфэстанты будуць мусіць прытрымлівацца абгаворанага маршруту.

Не разумею: нашто было руйнаваць добрую справу сваім жа ґвалтам?

Сястра Ш.

Сёньня Кейці пайшла на вячэру да сваёй сяброўкі Ш. Зь ёю мы пазнаёміліся нядаўна: месяцы два таму. Аднойчы Кейці зайшла памаліцца ў мусульманскі малельны пакой у Маꥳле й там сустрэла дзяўчыну, якая адначасова там малілася. Я ў той час чакаў Кейці ў рэстарацыі Al-Taïb непадалёк адтуль. Кейці сказала Ш., што яе муж з краіны, аб якой тая напэўна ніколі ня чула: з Беларусі. Тут выявілася, што сама Ш. таксама беларускага паходжаньня!

Дужа было прыемна гэтак нечакана пазнаёміцца зь сястрою па веры й нацыянальнасьці. Што тут казаць? Субхан Аллаг!

----------------
Зараз слухаю: Dahmane El Harrachi - Ya Rayah (Remix)
via FoxyTunes

У 2050 г. нас будзе сем мільёнаў?

Мапа міжнароднае міграцыі. Сінім колерам абазначаныя краіны са станоўчым сальда міграцыі (у тым ліку Беларусь і Канада); рудым -- краіны з адмоўным сальда.
Крыніца: Вікіпэдыя

Заўчора на сайце Адзьделу насельніцтва Дэпартамэнту эканамічных і грамадзкіх спраў ААН зьявіўся леташні прагноз сусьветнага насельніцтва да 2050 г. Паводле гэтых дадзеных, насельніцтва Беларусі складала 9,8 млн. чалавек у 2005 г., а ў 2050 г. яно будзе складаць усяго толькі 7,3 млн.

У той жа час чакаецца, што насельніцтва Канады ўзнімецца з 32,3 млн. чалавек у 2005 г. да 44,4 млн. у 2050 г.

Чаму такая вялікая розьніца? Сярэдняя беларуска нараджае па 1,2 дзіцяці за сваё жыцьцё, у той час як сярэднестатыстычная канадка нараджае 1,6 дзіцяці. Тут адрыў Канады ня дужа вялікі. Галоўная прычына ў міграцыі. Чакаецца, што за пэрыяд 2005-2010, колькасьць імігрантаў у Беларусь і эмігрантаў зь Беларусі будзе аднолькавая. У пэрыяд 2045-2050 зь Беларусі будуць эміграваць у сярэднім па 0,3 чалавека ў год на кожную тысячу жыхароў краіны. Аднак Канада зараз мае станоўчае сальда міграцыі ў 6,3 чалавека на тысячу жыхароў, і чакаецца, што ў 2045-2050 яна будзе мець станоўчае сальда ў 4,9 імігрантаў у год на тысячу жыхароў.

Што, па-Вашаму, трэба рабіць? Пачынаць ужо зараз прыцягваць на Беларусь больш імігрантаў? Нараджаць больш дзяцей? Альбо няхай падае насельніцтва да 7 мільёнаў?

Статыстыка наведваньня блёґу (05.12.2008 -- 04.03.2009)

За апошні квартал на гэты блёґ зайшлі 236 чытачоў (прыблізна 3 ў дзень) з Азіі, Паўднёвай Амэрыкі, Паўночнай Амэрыкі ды Эўропы.

Найвялікшая колькасьць чытачоў (38%) прыйшла сюды з Беларусі. На другім мейсцы былі чытачы з Канады (28%), на трэцім -- з ЗША (19%).

Найвялікшая крыніца наведвальнікаў блёґу -- сайт Blogger-a (43% чытачоў прыйшлі адтуль). Тыя, хто прыйшоў сюды праз Google шукалі альбо 'рашэд чоудхуры blog' (50%), альбо 'чоўдхуры' (50%).

Дзякую Вам за наведваньне й падтрымку!

Са сьвятам 8 сакавіка!

Дэманстрацыя жаночых прафсаюзаў з нагоды 8 сакавіка ў Дацы, Банґлядэш
Фота: Soman
Ліцэнзыя: Creative Commons Attribution 2.5

Віншую ўсіх чытачак з Міжнародным жаночым днём! У Канадзе гэтае сьвята афіцыйна не адзначаецца, але сёньня прайшла дэманстрацыя ў Манрэалi, у якой прынялі ўдзел некалькі сотняў чалавек.

----------------
Зараз слухаю: Amr Diab - Habibi
via FoxyTunes

Зараз і я канадзец

Каралева Элізабэта ІІ ў 2008 г.
Фота: Ibagli
Ліцэнзыя: Грамадзкая ўласнасьць

У студзені, пасьля чатырох гадоў жыцьця ў Канадзе, я атрымаў канадзкае грамадзянства. Беларускае я, вядома, таксама захоўваю: Канада зусім не патрабуе адмову ад існуючага грамадзянства.

На цырымоніі прыняцьця ў грамадзянства, я пакляўся быць верным Яе Вялікасьці Каралеве Элізабэце ІІ і яе нашчадкам, а таксама паважаць і выконваць канадзкія законы. На цырымоніі прысутнічала 375 навабранцаў у канадцы з 60 розных краін, у тым ліку большасьці краінаў былога СССР, а таксама ЗША, Брытаніі, Францыі, арабскіх краін, краін Паўднёвай Азіі, Лацінскай Амэрыкі, Афрыкі. Цырымонія прахадзіла ў душнай школьнай актавай залі, замалай для гэткай колькасьці чалавек ды іх госьцяў. На адну толькі праверку дакумэнтаў патрацілася пара гадзін. Але ўсе прысутныя былі цярплівымі, бо яшчэ гадзіна-другая, й яны атрымаюць тое, чаго чакалі некалькі гадоў. Урэшцэ мы паслухалі прамову "судзьдзі па грамадзянстве" (гэта адмысловая катэгорыя судзьдзяў у Канадзе, куды штогод прыяжджаюць сотні тысяч новых імігрантаў), якая сама была колішняю ймігранткаю, а потым прынесьлі прысягу й прасьпявалі канадзкі гімн.

Зараз, упершыню з 1985 г., я жыву ў краіне, грамадзянства якой я маю.

Але што мне гэтае грамадзянства дае?

Па-першае, яно мне дае каралеву. Мне здаецца, што значна лепш мець кіраўніком дзяржавы 82-гадовую жанчыну з каронаю, чым 54-гадовага мужчыну з вусамі.

Па-другое, поўнач. Ён сапраўды, як у песьні пяецца, "бяскрайні", толькі замест аленяў яго сымбалямі тутака зьяўляюцца белыя мядзьведзі ды цюлені. Але як туды даехаць? Калі б я вырашыў паехаць заўтра на тыдзень ва Ікалуіт, сталіцу паўночнай канадзкай тэрыторыі Нунавут, дык адзін толькі самалётны білет бы мне абышоўся ў C$ 3.095 (Br 6.945.362). Уж лягчэй паехаць на тыдзень у Менск за C$ 2.113 (Br 4.741.696).

Па-трэцяе, вельмі прыгожую краіну. Але такую я ўжо маю з самага нараджэньня. Розьніца толькі ў тым, што Канада мае ня толькі цудоўныя лясы й балоты, як Беларусь, але яшчэ й высокія горы. Але я апошнія яшчэ ня бачыў.

Па-чацьвёртае, гарады з багатай гісторыяй. Я асабліва маю на ўвазе адзін горад: Квебек. Гэты горад, які летась адсьвяткаваў свае 400-ыя народзіны, ёсьць аднім з найпрыгажэйшых у сьвеце. Ягоная галоўная адметнасьць у тым, што там захаваўся гістарычны цэнтар з чароўнымі мураванымі дамамі, пабудаванымі ў XVII, XVIII, XIX стагодзьдзях.

Па-пятае, яшчэ дзьве джяржаўныя мовы. Дакладней, ангельскую ды французкую. Моўнае пытаньне ў Квебеку стаіць гэтак жа востра, як і на Беларусі, дарма што тут дзяржава сапраўды ахоўвае французкую. Канадцы звычайна не падзяляюць свой народ па расавых ды рэлігійных рысах (тут выключэньне -- індзейцы, аб якіх гавораць асобна, бо ў астатніх канадцах хаваецца пачуцьцё віны за захоп індзейскіх зямель іх продкамі). Але гэтыя дзьве мовы ёсьць найгалоўнаю лініяй падзелу ў краіне. У самай сярэдзіне гэтага падзелу знаходзіцца мой горад -- Манрэаль. Тут амаль усе ведаюць і французкую мову, і ангельскую, але ўсё роўна выбар мейсца жыцьця, мейсца адукацыі, мейсца працы, мейсца малітвы, выбар сяброў залежыць ад мовы, якую ты ведаеш лепей.

Па-шостае, стабільнасьць. Аб Канадзе за яе межамі ў навінах амаль нічога не чуваць. Ну й добра. :)

Усе мы палестынцы

Сёньня прайшоў 16-ы дзень ізраільскай вайны ў Сэктары Газа. Каб спыніць ракеты ХАМАСа й іншых груповак, якія (ракеты) забілі за некалькі гадоў 13 ізраільцянаў (у тым ліку тры дзіцяці), ізраільскія вайскоўцы, на сёньняшні дзень, забілі больш, як 800 палестынцаў. Паводле дадзеных палестынскага міністэрства аховы здароўя, якія прыняла ААН, на 8 студзеня ў ходзе йзраільскай апэрацыі загінулі 257 палестынскіх дзяцей і 56 палестынскіх жанчын. А хто ведае, колькі з забітых палестынскіх мужчын таксама былі цывільнымі? Дык хто ж тады тэрарыст?

Калі члены ХАМАСу альбо іншыя палестынскія ваяўнікі забіваюць нават аднаго цывільнага йзраільцяніна, гэта, без усякага сумневу, няправільна. Але калі Йзраіль забівае сотнямі цывільных палестынцаў за два тыдні, што тады? Калі мы зразумеем, што нявінаватае палестынскае жыцьцё такое ж вартае, як і аналягічнае йзраільскае? Калі мы заявім галосна, што забойства сотні палестынцаў ёсьць ня меншым злом, чым забойства аднаго йзраільцяніна?

Наш Творца кажа нам у Кур'ане,

И потому Мы предписали детям Исраиля:
Тот, кто убьет живую душу не за душу,
И не за нечесть на земле,
Тот как бы всех людей погубит.
А тот, кто эту душу сохранит,
Он как бы всех людей убережет от смерти.
(Кур'ан, 5:32; інтэрпрэтацыя Іман Валерыі Порахавай)

Добра было б ХАМАСу тое памятаць. Але, у сёньняшніх абставінах, гэтыя словы са сьвятога пісання ісламу адносяцца асабліва да тых, хто ў іх згаданы ў першую чаргу. Тое, што робіць ХАМАС гэта ня толькі супраціў, гэта таксама й тэрарызм. Бо ХАМАС адмаўляецца бачыць розьніцу паміж ізраільскімі ўзброенымі сіламі й ізраільскім мірным насельніцтвам (бо, у той ці іншы час, большасьць ізраільцянаў служыць у войсках). Гэтая інтэрпрэтацыя супрацьлеглая адвечнай мусульманскай традыцыі (абаснаванай на Кур'ане ды сказаньнях Прарока, мір яму), паводле якой ваяваць дазволена толькі супраць узброеных сіл ворага. Ізраіль, нягледзячы на сваю акупацыю палестынскіх тэрыторый, якая цягнецца з 1967 г., дзесяцігодзьдзямі выстаўляў сябе ахвяраю ў пытаньні тэрарызму. Але зараз відавочна, што Йзраіль палюе на мірных жыхароў Газы, каб пазбавіць ХАМАС базы сацыяльнай падтрымкі.

Гэта вельмі небясьпечны курс для Йзраіля. За межамі ЗША, амаль уся падтрымка, якой карыстаецца Йзраіль у грамадзтве зьяўляецца вынікам сымпатыі гэтай краіне як яхвяры палестынскіх экстрэмістаў, якія раз-пораз забіваюць цывільных ізраільцянаў. Але зараз ізраільскі ўрад даказаў, што ён гатовы рабіць тое ж самае з палестынцамі, толькі ў значна больш шырокім маштабе. Як вынік гэтай палітыкі, у Ізраіля можа застацца толькі адна група іншаземных прыхільнікаў: амэрыканцы-рэспубліканцы.

Настрой на вуліцах сьвету сёньня адназначна пра-палестынскі. Тут у Манрэалі, учорашняя дэманстрацыя, на якую схадзілі мы з Кейці, прыцягнула "амаль 10.000 чалавек" паводле звычайна пра-йзраільскай "Gazette". У гэты раз, нават "Gazette" падтрымала палестынцаў. Такія ж дэманстрацыі прайшлі ў розных іншых гарадах сьвету. У Гішпаніі ў падтрымку палестынцаў Газы прадэманстравалі больш, як сто тысяч чалавек (¡Gracias, amigos!). Тым часам у Лёндане прыхільнікі Йзраілю (у асноўным габрэі), якіх было ад 4 да 15 тысяч, таксама правялі дэманстрацыю з патрабаваньнем спыненьня агню.

Сёньня йзраільскі прэмьер-міністар Эгуд Ольмэрт заявіў на паседжаньні ўраду, што "Ізраіль набліжаецца да цэляў, якія сабе паставіў". Калі адным з гэтых цэляў ёсьць зьнішчэньне ХАМАСу, дык Ізраіль зрабіў крок назад. А калі цэлем зьяўляецца даўгатэрміновая бясьпека Йзраілю, дык тут увогуле зроблены вялікі скачок назад. Застаецца спадзявацца, што альбо йзраільскі ўрад, альбо народ, хутка прачнецца.

Ці будзе ў Канадзе кааліцыйны ўрад?

Пустыя крэслы ў канадзкім парлямэнце
Фота: Makaristos
Ліцэнзыя: Грамадзкая ўласнасьць

Апошнімі днямі ў Канадзе бушуе палітычны шторм. Дзьве галоўныя апазыцыйныя партыі, Лібэральная партыя Канады й Новая дэмакратычная партыя (NDP), спрабуюць сфармаваць кааліцыю з дапамогаю Квебекскага блёку. Гэтыя тры партыі, кожная зь якіх зьяўляецца больш-менш леванакіраванаю, маюць бальшыню пасадаў у Палаце абшчын, ніжняй палаце канадзкага парлямэнту. Разам яны б лёгка маглі ўзяць уладу ў свае рукі. Але праблема ў тым, што Квебекскі блёк гэта сэпаратысцкая (у Квебеку кажуць "сувэрэнісцкая") партыя, якая хоча вывесьці Квебек з ліку канадзкіх правінцыяў і зрабіць зь яго незалежную дзяржаву. Таму, вядома, ні Лібэралы, ні NDP ня могуць уступіць зь імі ў прамую кааліцыю. Зараз гэтыя дзьве партыі, якія маюць менш дэпутацкіх пасадаў разам, чым кіруючыя Кансэрватары, спрабуюць скінуць урад Сцівэна Гарпэра шляхам вотума недаверу, а потым кіраваць з падтрымкаю, але без прамога ўдзелу, Блёку.

Гучыць заблытана, ці ня так? Многія канадцы ня могуць зразумець, што ў іх краіне здараецца. Лібэралаў і NDP падтрымліваюць 39% насельніцтва, а ідэю кааліцыі -- толькі 28%. Замест таго, каб чакаць, як ягоны ўрад будзе скінуты, Гарпэр папрасіў гэнэрал-губэрнатара Мікаэль Жан (якая намінальна прадстаўляе "канадзкую" каралеву Элізабэту ІІ) абвесьціць перапынак парлямэнцкай сэсіі, што яня й зрабіла. Зараз парлямэнт знаходзіцца ў стане вымушанай вакацыі й павінны зноў сабрацца 26-га студзеня.

Я асабіста падтрымліваю ідэю кааліцыі. Мне не падабаецца Гарпэр, як і не падабаецца ягоныя заяўленьні наконт таго, што, маўляў, спроба сфармаваць кааліцыйны ўрад ёсьць замахам на дэмакратыю. Але ці гатовыя Лібэралы да ўлады? Ня ведаю. Паглядзім, напэўна, у студзені.